بارسلونا همچنان خود را «فراتر از یک باشگاه» می‌داند، اما به نظر می‌رسد این شعار دیگر با واقعیت‌های این باشگاه همخوانی ندارد؛ در سوی مقابل، رقیب باسکی آنها یعنی اتلتیک بیلبائو همچنان به اصول و هویت تاریخی خود وفادار مانده است.
بارسلونا همچنان دوست دارد خود را «فراتر از یک باشگاه» معرفی کند، اما متأسفانه این ادعا مدت‌هاست با واقعیت فاصله گرفته است. امروزه تقریباً همه چیز در بارسا قابل خریدوفروش به نظر می‌رسد؛ از فضای روی پیراهنی که زمانی دست‌نخورده و متعلق به هویت باشگاه بود گرفته تا حتی نام ورزشگاه.
کاتالان‌ها برای اینکه همچنان بتوانند در بالاترین سطح رقابت کنند، عملاً بخشی از هویت خود را در ازای پول به بالاترین پیشنهاددهنده واگذار کرده‌اند. البته برخی هواداران معتقدند این هزینه برای حفظ موفقیت‌های ورزشی ارزشش را داشته است.
اگر جوزپ ماریا بارتومئو باشگاه را تا آستانه ورشکستگی نمی‌کشاند، شاید بارسلونا پس از سال‌ها ولخرجی و در صورت اتخاذ سیاست‌های محتاطانه‌تر توسط جانشین او، مجبور می‌شد چند فصل بدون جام را تحمل کند. اما اکنون بارسا با کمک سیاست‌های مالی خوان لاپورتا و استفاده از اهرم‌های اقتصادی، برای کسب سومین قهرمانی متوالی لالیگا تلاش می‌کند.
با این حال، بارسلونا هرچقدر در سال‌های اخیر به جام‌های بیشتری دست یافته، از جایگاه و هویت منحصربهفرد گذشته خود فاصله گرفته است. دیگر تفاوتی با دیگر باشگاه‌ها ندارد؛ دیگر خاص نیست و دیگر منحصربهفرد نیست.
اما اتلتیک بیلبائو همچنان این ویژگی‌ها را حفظ کرده است.
«هیچ چیز با این قابل مقایسه نیست»
وقتی ارنستو والورده در سال ۲۰۲۴ اتلتیک بیلبائو را به قهرمانی در جام حذفی اسپانیا رساند، این موفقیت را مهم‌ترین دستاورد دوران فوتبالی خود توصیف کرد.
والورده در دوران بازی برای بارسلونا دو جام و در دوران مربیگری چهار جام کسب کرده بود، اما پس از قهرمانی با اتلتیک گفت:
«هیچ چیز با این قابل مقایسه نیست.»
دلیل این احساس چه بود؟
بخشی از پاسخ به این واقعیت برمی‌گشت که اتلتیک ۴۰ سال در حسرت کسب یک جام بزرگ مانده بود و طی این مدت نیز در شش فینال شکست خورده بود.
اما برای والورده و دیگر اعضای خانواده اتلتیک، این موفقیت چیزی فراتر از یک جام بود. قهرمانی در کوپا دل‌ری نه‌تنها فشار چهار دهه ناکامی را از روی دوش باسکی‌ها برداشت، بلکه مهر تأییدی بر فلسفه و ارزش‌های باشگاه بود.
اتلتیک با این قهرمانی ثابت کرد که حتی در فوتبال مدرن و اقتصادی امروز نیز می‌توان بدون کنار گذاشتن اصول و تغییر هویت، به موفقیت رسید.
والورده درباره جام حذفی گفت:
«این جام با هر جام دیگری تفاوت دارد؛ به خاطر اینکه ما چه کسی هستیم.»
و واقعاً هویت اتلتیک بیلبائو چیزی شگفت‌انگیز است.
مدل منحصربهفرد اتلتیک بیلبائو
اتلتیک بیلبائو واقعاً مایه افتخار شهر بیلبائو است. حتی بسیاری از مردم محلی که علاقه‌ای به فوتبال ندارند نیز از این تیم حمایت می‌کنند؛ باشگاهی که بیش از یک قرن است نمادی سرسخت از مردم و فرهنگ باسک محسوب می‌شود.
ایگور سن رومان، عضو هیئت‌مدیره اتلتیک، درباره فلسفه باشگاه گفته است:
«اتلتیک بیلبائو را نمی‌توان بدون درک ارزش‌های ما شناخت. این باشگاه در طول ۱۲۷ سال تاریخ خود از مدلی دفاع کرده که در جهان منحصربهفرد است؛ ارزش‌ها و اصولی که توانسته‌ایم حفظ کنیم: وفاداری به باشگاه، وفاداری به رنگ‌ها و مهم‌تر از همه، وفاداری به جامعه‌ای که نماینده آن هستیم.
«یک پیام همواره پابرجا مانده است؛ وفاداری از بین نرفته است. این همان پیامی است که می‌خواهیم بازیکنان ما منتقل کنند.»
اتلتیک همچنان به این فلسفه پایبند است، زیرا هرگز سیاست قدیمی خود را کنار نگذاشته است؛ سیاستی که بر استفاده از بازیکنانی با ریشه‌های باسکی یا بازیکنانی که در منطقه باسک آموزش دیده‌اند استوار است.
طبیعتاً چنین سیاستی دامنه انتخاب باشگاه را بسیار محدود می‌کند. منطقه باسک از هفت استان تاریخی تشکیل شده که از شمال اسپانیا تا جنوب فرانسه امتداد دارند، اما جمعیت این منطقه در مجموع تنها کمی بیش از سه میلیون نفر است.
با این حال، اتلتیک بیشترین بهره را از استعدادهای موجود می‌برد و سرمایه‌گذاری قابل توجهی روی فوتبال پایه انجام می‌دهد. این باشگاه همچنین ارتباط عمیقی را که میان شهر بیلبائو و تیم فوتبال آن وجود دارد، به‌دقت حفظ کرده است.
دنی ویویان، مدافع اتلتیک، در این باره گفته است:
«انگار شما انتخاب نمی‌کنید که هوادار اتلتیک باشید؛ با آن متولد می‌شوید.
«برای ما، این فقط تاریخ اخیر باشگاه یا ورزش نیست. مسئله به نحوه رفتار باشگاه با مردم، ارتباط آن با هواداران و شیوه‌ای که با جامعه ارتباط برقرار می‌کند، مربوط می‌شود. این یک سبک زندگی و هویت بسیار خاص است که تعداد کمی از باشگاه‌ها می‌توانند ایجاد کنند.»
به همین دلیل، اگرچه محدوده جغرافیایی استعدادیابی اتلتیک نسبتاً کوچک است، نتیجه نهایی تیمی است که بازیکنانش ارزش‌ها، غرور و اشتیاق مشترکی دارند.
خولن گوئررو، وینگر افسانه‌ای اتلتیک، این باشگاه را «یک شیوه زندگی» توصیف کرده است؛ شیوه‌ای که برای هر بازیکنی که فرصت پوشیدن پیراهن اتلتیک و نمایندگی مردم خود را پیدا می‌کند، معنای ویژه‌ای دارد.
ویویان نیز درباره این هویت مشترک گفته است:
«این موضوع عمیقاً در شیوه کار ما در آکادمی و ایدئولوژی باشگاه ریشه دارد. یک هویت مشترک در رختکن وجود دارد و همین موضوع قطعاً به ما کمک می‌کند که رقابت کنیم.»
اتلتیک؛ نماد امید در فوتبال مدرن
رقابت برای کسب جام در فوتبال امروز نسبت به گذشته دشوارتر شده است. فاصله میان باشگاه‌های ثروتمند و تیم‌هایی که منابع مالی کمتری دارند، به‌ویژه پس از تحولات سال‌های اخیر در لیگ قهرمانان اروپا، به شکل چشمگیری افزایش یافته است.
اما همین مسئله، قهرمانی اتلتیک در جام حذفی را شیرین‌تر کرد.
وقتی اونای سیمون گفت بازیکنان اتلتیک تمام عمرشان منتظر جشن گرفتن یک قهرمانی بزرگ در بیلبائو بوده‌اند، اغراق نمی‌کرد. هیچ‌یک از بازیکنان آن تیم هنگام آخرین قهرمانی اتلتیک در سال ۱۹۸۴ به دنیا نیامده بودند.
در آن سال، تیم تحت هدایت خاویر کلمنته موفق به کسب دو جام شد و جشن قهرمانی با حرکت یک قایق سنتی موسوم به «لا گابارا» در رودخانه نرویون همراه شد؛ جشنی که بیش از یک میلیون نفر شاهد آن بودند.
پس از شکست مایورکا در ضربات پنالتی و پایان دادن به ۴۰ سال انتظار، سیمون و هم‌تیمی‌هایش همان صحنه‌های تاریخی را تکرار کردند. دروازه‌بان اتلتیک در حالی که روی قایق «لا گابارا» حضور داشت، با هیجان گفت:
«این همیشه رویای ما بوده است؛ پدربزرگ‌ها و پدر و مادرهایمان درباره آن برای ما صحبت می‌کردند. باورکردنی نیست!»
برای والورده نیز جشن‌های باشکوه در بیلبائو هم حیرت‌انگیز بود و هم کاملاً قابل انتظار. او گفت:
«این جذاب‌ترین باشگاه روی زمین است و وقتی صحبت از جشن گرفتن باشد، بهترین است.»
دلیل این موضوع در نهایت به هویت اتلتیک و فلسفه این باشگاه بازمی‌گردد.
اتلتیک در بالاترین سطح فوتبال باشگاهی جهان، نمونه‌ای کم‌نظیر است؛ باشگاهی که دامنه جذب بازیکنان خود را به یک منطقه خاص محدود کرده و با وجود این محدودیت، همچنان در بالاترین سطح رقابت می‌کند.
حتی بارسلونا نیز پیش‌تر در وب‌سایت رسمی خود به این ویژگی اتلتیک اذعان کرده و نوشته بود که رقابت‌پذیری این باشگاه با وجود «جهانی‌شدن فوتبال»، گواهی بر کیفیت فوتبال در منطقه باسک است.
البته مایه تأسف است که بارسلونا در برابر روند تجاری‌شدن فوتبال مقاومت مشابهی از خود نشان نداده است. اما حداقل اتلتیک بیلبائو همچنان به هویت و اصول خود وفادار مانده و به همین دلیل، محبوبیتش تنها به شهر بیلبائو محدود نمی‌شود.
والورده معتقد است اتلتیک به دلیل فلسفه و شیوه رقابتش در سراسر جهان مورد احترام و تحسین قرار گرفته است؛ باشگاهی که برای بسیاری از هوادارانی که از مسیر فوتبال مدرن و تجاری‌شدن بیش از حد آن ناامید شده‌اند، امید ایجاد می‌کند.
او در این باره گفت:
«مردم فلسفه ما و شیوه رقابت کردنمان را می‌بینند. شاید در عمق وجودشان، این موضوع دوباره آنها را با فوتبال آشتی می‌دهد.»
از این منظر، این اتلتیک بیلبائو است که واقعاً «فراتر از یک باشگاه» محسوب می‌شود؛ باشگاهی که نماد هویت، وفاداری و امید است.
- برچسب ها : اتلتیکو بیلبائو, بارسلونا, لالیگا